woensdag 14 april 2010

Over het kijken naar kunst

Natuurlijk heeft iedereen zo de eigen manier om kunst te aanschouwen, maar gezien hoe mensen zich tegenwoordig gedragen in musea wil ik hier graag het een en ander opmerken. Om te beginnen lijkt het heel respectvol om op twee meter afstand van elk schilderij te staan, maar echt, dan kan je net zo goed een foto bekijken.

Kunst gaat pas leven als het op verschillende manieren wordt gezien. Ga er heel dichtbij staan en wordt overgenomen door de helderheid van het pigment en de scherpte van de toets en als het om een sculptuur gaat, kijk naar de structuur van het materiaal. Zuig het in je op. Zelfs als het computer of video is, zelfs als het oppervlak glad als een kegel is, zuig het in je op. Neem dan afstand. Gemiddeld een meter. Je hoeft het werk nog niet in zijn geheel te zien. Een heel groot schilderij veroorzaakt een soort van weeïgheid, een soort duizeligheid op deze afstand. Laat het toe, geniet ervan. Op die afstand convergeren de lijnen in een Barnett Newman en wordt je een beetje duizelig. Bij kleinere schilderijen zie je het stuk nu in zijn geheel. Observeer lijnvoering, perspectief, vorm van doek, structuur, compositie, verhouding, etc. Neem voor de grote schilderijen dan de juiste afstand om het in zijn geheel te zien. Zuig het op. Ga naar het volgende schilderij.

Neem voor elke actie niet al te veel tijd. Je wilt de anderen niet ten laste zijn. Loop kriskras, volg niet de route die ze aangeven. Ga naar waar weinig tot geen mensen staan, luister niet naar die verdomde koptelefoon. Achtergrondinformatie had je al van tevoren moeten opnemen, maar kan makkelijk achteraf. Het is niet zo belangrijk. De meeste kunstenaars hebben heel veel tijd en aandacht besteed aan het maken van iets, dus kijk naar dat maken, zie de kunstenaar aan het werk. Gebruik je verbeelding. Probeer te volgen hoe iets is opgezet. Hoe heeft de kunstenaar gemaakt wat er voor je staat of hangt? Meestal worden bedoeling en achtergrond vanzelf duidelijk. Ga verder naar het volgende schilderij.

Loop de zaal nog eens door en kijk vluchtig van een afstand. Proef de kleuren en geuren, de structuren en lijnen nog eens. Blijf hangen als iets je plotseling duidelijk wordt. Het is zo grappig hoe dingen in het voorbijgaan plotseling duidelijk worden. Kijk vanuit vreemde hoeken, kijk van boven naar beneden en vice versa. Kijk wat voor licht er hangt. Praten is niet nodig, maar als je het toch doet, het liefst tegen een ander en het liefst over waar je van houdt, over wat je leuk en bijzonder vindt. Mocht je een schelle stem hebben, houd dan alsjeblieft je mond. Ach, en Picasso heeft niets met voeten. Goed, ook zulke dingen zou je van me horen. De man kan er niets mee. Iedere kunstenaar zo zijn makke. Maar ik zou je ook wijzen op die andere zaken, die geheimen van het vak. Misschien zie jij ze ook en wil je ze me meedelen. Misschien zie jij nog meer dan ik! En ja, beste 'toerist-in-de-kunst-', ik ben die vervelende man die de hele tijd voor je neus opduikt en in je zicht staat, maar is het niet achterlijk op twee meter afstand te staren en te luisteren naar een stem in je oor? Dus fuck you. :)








Deze tekst is geschreven naar aanleiding van het zien van de blockbusters 'Matisse tot Malevich' in de Amsterdamse Hermitage en de Paul Gauguin tentoonstelling 'Doorbraak naar de moderniteit' in 2010. Voor het eerst sinds tijden werd het wereldberoemde schilderij 'De dansers' van Henri Matisse in Nederland geëxposeerd en men vond het blijkbaar nodig een rij van stippen met alarm te plaatsen op een meter afstand van het schilderij. De meeste mensen bleven toch al op twee meter afstand staan, maar mijn plezier werd vergald. Wat vroeger gezien werd als schuimbekkende lastering van het oog was aldus verhoogt tot de status van een symbool voor rijkdom en bankzaken. Vast iets dat voor velen al aan musea kleeft. Op mijn weg uit het museum zag ik de winkel en had het gevoel dat de schilderijen er alleen hingen om de boeken te verkopen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen