donderdag 9 augustus 2012

Boudewijn de Groots charlatanerie – Neerlanda*


Telkens als ik naar dit stuk muziek luister is het alsof ik door een gat in de tijd val. Het roept een ketting van herinneringen op waar ik nauwelijks aan heb deelgenomen. De herinneringen die ik wel heb en er parallel aan lopen hebben nooit deel uitgemaakt van dit stuk muziek of van de mensen die in het gat van de tijd leefden. Als we mensen zoals zij tegenwoordig ontmoeten willen we ze manen op te groeien. We worden niet graag geconfronteerd met de geur die ze afgeven. Verschaalde wiet, te veel wierook, opgedroogd zweet, ongewassen kleding. We ruiken niet meer de idealen waar die generatie van was doortrokken. En degenen die zich sindsdien fris douchen? Zij zien zichzelf meer als de Gouden Generatie die zich heeft losgemaakt. Voor hen waren het jeugdzonden. Het kostte hen zoveel moeite er afstand van te doen ten faveure van de Nieuwe Wereld, met haar Nieuwe Economie, dat ze tot de meest rabiate voorstanders van die Nieuwe Economie zijn gaan behoren. Comfortabel genesteld in luxe. Ze maten zich graag een moreel overwicht toe op basis van hun ervaringen in het gat in de tijd. Tenslotte was dat hun vuurdoop en had de generatie na hen alles stuk gemaakt.

Maar juist dit is achterhaald. We zijn een grens in de tijd overgegaan. Het doet er niet meer toe dat er een generatie was die uit ontevredenheid de macht overnam en die na de oorlog een pandemonium van hoop en ideaal startte. Tijdens mijn leven speelde dit, maar hoewel mijn leven nog niet voorbij is is de vorige generatiekloof achter de horizon verdwenen en wordt langzaam vergeten. Boudewijn de Groots Heksensabbath behoort tot de geschiedenis nog voordat de laatste getuigen, nog voor Boudewijn, het wonderkind zelf, tot stof zijn geworden. De jaren zestig? Van welke eeuw?  Het enige spoor van de “babyboom-generatie” in de huidige tijd is het pensioendebat. Alles is tot geld teruggebracht.

Maar toen, in dat gat verstopt, toen men droomde van elfjes en ruimteschepen, toen een generatie de nieuwe tijd drumde, toen geloofde men nog. Ook tegenwoordig, als we naar muziek uit die tijd luisteren, kunnen we nauwelijks ontsnappen aan het gevoel dat het niet vrijblijvend was. Boudewijn de Groot had al wat hitjes gehad. Hij had al de aandacht getrokken en in 1968 besloot hij met andere muzikanten dan voorheen zich in de studio terug te trekken en een testament voor zijn tijd te schrijven. Twee nummers op het album Nacht & Ontij, waarvan Heksensabbath er één is. Een 25 minuten lange overgave aan een gevoel, een idee. Een spel met verwachtingen. Een musical, een toneelstuk en hoorspel, maar ook een rocknummer. Een vertelling over een tijd die voorbij was en hoogstwaarschijnlijk nooit heeft bestaan. Maar in dit stuk muziek bestond het wel. In de verbeelding van Boudewijn de Groot en zijn muzikanten werd deze Middeleeuwse fabel herschapen. Gedurende 25 minuten krijg je het gevoel aanwezig te zijn bij een duivelsdienst. Gedurende het nummer krijg je het gevoel dat de muzikanten zelf geloven dat het echt is. Natuurlijk is er sindsdien vaak geëxperimenteerd, zijn er speelse stukjes muziek gemaakt waarin de makers zich aan allerlei geluiden te buiten gingen, maar het geloof ontbrak hen. Vorm is geen vervanger voor overtuiging. En al is het misschien ook voor Boudewijn één groot toneelstuk waarin zijn overtuiging wordt gespeeld en ons vertrouwen wordt bedrogen, dan nog is het meesterlijk. Als een ware charlatan bespeelt hij onze zintuigen, zodat we zien wat er niet is en hij er met ons goud vandoor kan gaan. En laat die charlatanerie juist het onderwerp van de Heksensabbath zijn. Het gaat over een duivelsdienst, over bedrog en gerucht, over verbeelding en manipulatie. Het is boodschap, overtuiging en vorm ineen. Even wordt voor ons het gat in de tijd gevuld. Een LSD-droom is tot werkelijkheid gemaakt, ook voor zij die niks hebben geslikt, maar die wel bereid zijn Boudewijns verbeelding te slikken. Een testament voor een tijd die menigeen maar wat graag zou vergeten en die maar weinigen zich nog helder kunnen herinneren.

En Boudewijn tegenwoordig? Net als vele draagt hij zijn haar netjes, is zijn stem vierkant geworden en gaat zijn droom mee in de stroom. Zijn geheugen reikt zo ver als het laatste succes. Hij heeft een familie om voor te zorgen, een pensioen om aan te denken, de luxe om niet te verliezen. Het zou mij verbazen als hij Heksensabbath ooit nog eens live zou opvoeren voor het nieuwe publiek. Maar gedenk wel dat dezelfde charlatanerie, het toneel, de overtuiging, die het vuur vormde voor Heksensabbath ook het vuur is voor al zijn andere liederen.



Heksensabbath deel 1


Heksensabbath deel 2




*Neerlanda

Verkenningen in het moeras van herinneringen dat bepaalde generaties Nederlanders met elkaar verbindt, of we willen of niet. De eigenaardige, onwerkelijke karakters, voorvallen, gewoontes, gebruiken, en programma's die door de zeef van ons geheugen dreigen te vallen of dat al hebben gedaan. Een speurtocht naar wat authentiek Nederlands is, maar nooit algemeen of doorsnee was. De sneeuwvlokjes of flinters stront met een afwijkende kleur en vorm die een bijna niet te vinden afdruk in onze beleveniswereld hebben achtergelaten


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen