donderdag 13 december 2012

Dromen zijn bedrog


Tegen mijn collega’s vanochtend, tijdens koffie en thee, is het niet heerlijk om de werkende maandag rustig te beginnen, vertelde ik over twee onheilspellende dromen. Gisteren en vanochtend. De meest nuchtere van de twee merkte op dat het misschien aan de storm lag. Natuurlijk, hoe kon ik dat vergeten. Ja, de dromen gingen over de toestand van het land & van mijn werk, maar ze kropen nooit persoonlijk in mijn gevoel. Het was meer alsof ik naar een film in mijn hoofd keek. Ik zuchtte gerustgesteld. Het was alleen de storm maar.

Mijn nuchtere collega vroeg of ik bang was geweest dat het voorspellende dromen waren. Nee, ik had die wel eens gehad, maar dat was niet waarom ik zuchtte. Waarom wel vertelde ik niet. Vaak genoeg heb ik namelijk dromen gehad die iets van mijn innerlijk weerspiegelden. Soms ook, terwijl ik in een goede bui was, iets blootleggend van onrust waar ik me niet bewust van was. Nogmaals, zo voelde deze dromen niet, maar soms is het moeilijk het onderscheid te maken. Ik was even bang geweest dat ik niet goed in contact met mijn gevoelens stond.

Ik heb wel voorspellende dromen gehad. Ja. Een of tweemaal. Over simpele dingen. Dingen die ik had kunnen verzinnen. Een vrouw die ik tegenkwam in het echt, terwijl ik precies gedroomd had dat het zo zou gaan. Maar ik kende haar, want ze woonde in hetzelfde flatgebouw en het gebeurde er vlak buiten. Niet onwaarschijnlijk dus. Waarom dan in zoveel detail een generale repetitie? Ik hechtte toen nogal veel waarde aan haar. Het was iets dat op liefde leek. Verboden, maar toch. Zulke gevoelens kunnen sterke stuurlui in het hoofd worden. De droom volgde dat gevoel. Of probeerde de droom iets te vertellen over haar en mij waar ik niet bij stilstond?

Dromen zijn niet echt, hoor ik u zeggen. Ja, de hele tijd dat u dit leest zegt u: maar malle Marcel, wat een onzin over een droompje of twee. Waar maak je drukte over? Dromen zijn niet echt, maar de jaren zeventig ook niet. Toch kan iedereen die er gevoelig voor is enige karakteristieken van die jaren noemen. Anderen maken tv-programma’s over de jaren zeventig en schetsen een prachtig beeld van herstikte spijkerbroeken met knielappen, over grote snorren, korzelig lang haar, een droom van de maan. Ja, de jaren zeventig bestaan niet, want alle kenmerken die men zou willen noemen begonnen al in de jaren zestig of pas tegen het eind in de jaren tachtig. Decades glijden geluidloos in elkaar als je er niet gevoelig voor bent. Over honderd jaar praat men niet eens over een enkele decade, maar over de periode tussen de tweede wereldoorlog en The war on terror. De Koude Oorlog en de dooi die daarop volgde.

Toch bestaat dat wat niet bestaat in de geest van de mensen en zo doen dromen dat ook. Ze bestaan in onze geest en zijn aldus werkelijk. Dat de dromende in tijden voorheen, toen goden nog over de wereld daverden en een leven niet meer dan een slaaf waard was, voorspellende waarde had, contact met genoemde goden kon betekenen en het lot van een enkele koning of zijn rijk konden bepalen, ligt misschien meer aan het gebrek aan houvast dat de mens toen had. De droom was één van de weinige aanwijzingen over wat er in de wereld gebeurde. De voorspellende droom was vergelijkbaar met ons weerbericht. Intelligente mensen hadden al snel gemerkt we geneigd zijn in vergelijkbare symbolen te dromen. Want zoals mensen gemaakt zijn van hetzelfde zand, zo glijden dromen door onze hoofden heen als door vergelijkbare handen. En hoe zijn de tijden veranderd. Dat wat toen voorspelde hoe een Achilles zou eindigen, vertelt in onze tijd de nuchtere waarheid dat het leven in een flatgebouw nou eenmaal niet zo verrassend is.

Natuurlijk had Achilles zijn lot kunnen ontkomen, maar hij was er een minder mens door geworden. In zijn tijd. In onze tijd kunnen we het ons makkelijk veroorloven de gedroomde toekomst te ontwijken. Niks ligt nog vastgelegd in visioenen. We hebben de wetenschap, ons nuchtere verstand, de regels waaraan de maatschappij is onderworpen, de voldoening van onze veilige en goed voorziene levens. Onze dromen zijn weinig anders dan het borrelen aan het oppervlak van een onmetelijke diepte waar we maar zelden direct toegang toe hebben. Maar ons lot hangt niet meer aan een paardenhaar. De droom is een film zoals zelfs Hollywood die niet kan produceren en net zo tastbaar als de jaren zeventig voor komende generaties zullen zijn.

De leeuw en de draak
illustratie M. Ozymantra

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen