woensdag 13 maart 2013

De Ides van maart


Waarom ik van oude dingen houd
 
Nee, ik hou niet van antiekmarkten. Antiekmarkten doen mij niks. Het is ook niet dat omdat iets oud is ik ervan hou. Ik hou van oude dingen die me een verhaal vertellen over de mensen die al lang dood zijn. Als ik door de ruïnes van klassiek Rome loop gaat mijn verbeelding aan het werk. Die bouwt de huizen terug, plaatst de mensen erin. Ik zie het leven zoals het bijna tweeduizend jaar geleden was en verras mij met het prettige inzicht dat de mensen toen niet zoveel anders waren dan nu. Het is een andere cultuur en geschiedenis is zo weinig anders dan reizen naar een ander land.

Komende vrijdag is het de Ides van maart, een datum die weinig mensen iets zal zeggen. Dat het vroeger behoorde tot de algemene kennis zal menigeen een ruk wezen. Het is tenslotte de Tijd van de Ontkennissing. Ik zeg dit met een zeker spijt, aangezien ik kennis in het algemeen en ook van het verleden leuk vind. Al was het vanwege de spannende verhalen die wildere en minder beschaafde tijden zo eigen zijn. Maar toegegeven, ook de huidige tijd heeft spannende verhalen, ook de nieuwe tijd geeft ons veel om ons over te verbazen. Misschien is de Grote Ontkennissing nodig om iets nieuws te beginnen. Noem het een grote schoonmaak.

De vijftiende van maart is de geschiedenis ingegaan als de dag dat Julius Ceasar , in de senaat werd omgebracht door messteken van een aantal senatoren zelf. Waar Brutus, zijn aangenomen zoon, een aanstichter was en de onsterfelijke woorden “Ook gij, Brutus” van Ceasar  kreeg te horen. Met bloed en al, neem ik aan. Die woorden berustten hoogst waarschijnlijk op een mooie vondst van Shakespeare. Waarom stak niet maar één iemand en dan in één keer goed? Niemand wilde als hoofdschuldige worden gezien en iedereen wilde zijn steentje bijdragen aan het behoud van de Romeinse Republiek. Ze waren bang dat Ceasar de macht ging overnemen en zichzelf tot koning zou uitroepen. Om een lang verhaal kort te maken, kijk even op wikipedia.

Wat het verhaal ook voor onze tijd interessant maakt is het inzicht in politiek en macht dat het geeft. In tweeduizend jaar tijd is er weinig veranderd. In ons land gaat het er iets beschaafder aan toe, maar de manier waarop bijvoorbeeld Job Cohen of Eelco Brinkman zijn afgezet geeft te denken. Een messteek had misschien genadevoller geweest. Of wat dacht u van de briljante spin die Ceasar aan al zijn ondernemingen gaf in speciaal voor dat doel geschreven boeken? Je ziet de adviseurs van Rutte er dagelijks profijt van trekken. Ook het prachtige liefdesdrama van Cleopatra en Marcus Antonius, opgejaagd door de mannen van Ceasar, spreekt nog steeds tot de verbeelding. Ieder in scheiding liggend BekendeNederlander-stelletje wordt vanzelf door de roddelpers tot zulke hoogten geschreven. Natuurlijk hebben veel van ons ook kunnen genieten van Ouwe Juul in de Asterix-albums.

Niet alleen hoe het verleden tot leven komt in een ruïne, maar ook door het besef dat die kennis over een lang vervlogen tijd tot ons is gekomen door volhardend onderzoek en deductie, maakt geschiedenis bijzonder voor mij. De archeologen zijn als detectives die de aardlagen doorgronden en daaruit afleiden dat lang voor ons ook een beschaving bestond die dacht het hoogtepunt van Gods schepping te zijn. Al dachten zij ongetwijfeld het hoogtepunt van de goden hun schepping te zijn. Hoe veranderen de tijden, hoezeer blijven ze gelijk. Hoe bijzonder is het dat wij direct verwant zijn aan die andere tijden, niet alleen door de overgeleverde verhalen en resten van gebouwen, maar ook doordat zij mensen als wij waren, zij het met gedeeltelijk andere normen en waarden. Zoals Duitsers anders zijn dan Nederlanders.





Ceasar's salad
foto M. Ozymantra

Foto genomen in wat over is van de tempel van Julius Ceasar in Forum Romana in Rome. Dit zou de plek zijn waar de man is gecremeerd na zo lafhartig te zijn omgebracht in de senaat. Blijkbaar zijn er mensen die door dit Jim Morrisson-achtige gebaar nog steeds hun waardering voor deze historische persoon uiten. Een Amerikaanse toerist buiten maakte het flauwe en toch wel vermakelijke grapje waar de foto zijn naam aan dankt.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen