vrijdag 7 juni 2013

Boekwinkel van de (nabije) toekomst


(zeer nabij zelfs, want in de ABC aan het Spui, Amsterdam, zijn ze met zoiets begonnen)

Dit zou toch mooi zijn? Als we toch print-on-demand hebben, het drukken per boek via internet, waarom zou dat niet ook in de winkel kunnen? Misschien zijn de machines er nog niet geschikt voor, maar binnenkort, binnen zeer kort misschien zelfs, hoeft de winkelier alleen nog maar een pak papier in een machine te leggen om er in minder dan een kwartier een volkomen verzorgd boek uit te krijgen. Het moet vast en zeker mogelijk zijn verschillende gradaties van kwaliteit te kopen. Degene die iemand wil bewaren en degene die iemand terug wil brengen voor hergebruik.

Terwijl je wacht op het drukwerk kan je een koffie genieten aan een tafeltje met daarin een touchscreen informatieplateau waarin je naar andere boeken kan kijken. Natuurlijk liggen er wel boeken in de winkel, maar alleen enkele versies, met misschien meer van een bestseller, ongeveer hoeveel er die dag wordt verwacht aan verkoop. De hele bibliotheek van de mensheid in elke winkel omdat uitgeverijen en bibliotheken versies van elk geschreven boek in bruikbaar bestand via internet beschikbaar stellen. Natuurlijk is het ook mogelijk je tablet op te laden met nieuwe e-books en zal er een behulpzame dame of heer zijn om je te helpen met kiezen. Werknemers met een uitstekende smaak en kennis van literatuur.

Maar waarom, zul je vragen, kunnen we het niet bij het oude houden?


Boek-o-matic
illustratie M. Ozymantra 


Boekenwinkels zoals ik die graag zie, antiquariaten volgestapeld, enigszins riekend naar muf papier, overal een verrassing in een hoekje, zullen wel nooit echt verdwijnen. De mannen en vrouwen die deze plekken bestieren hebben het geduld van een mammoet. Ze dwalen eeuwen lang tussen stapels papier alsof het moeder natuur zelf is. De bezoekers van deze plekken zien zich graag als archeologen die diepere aardlagen openleggen. Dat de winkeleigenaar zo’n beetje precies tot op de pagina af weet waar alles ligt voegt alleen maar extra waarde toe.

Niettemin verandert het literaire winkelen grondig, dat mag duidelijk zijn. Dankzij internet kunnen mensen zo’n beetje elk boek op de deurmat krijgen door een druk op de knop. Het is vaak ook nog eens goedkoper. Jammer genoeg is het soms moeilijk uit te maken of een boek wel voldoet aan de juiste eisen. Je weet niet hoe het voelt, hoe zwaar, hoe groot, wat voor papier en welke geur. Er staan wel cijfertjes met gegevens bij, maar dat is wat anders dan het boek in je handen.

De grootste dreiging is overduidelijk voor de algemene nette boekwinkel. Selexyz is een recent voorbeeld in Nederland. Ze hebben niet genoeg boeken in voorraad, de winkel is steriel, elk filiaal heeft zo’n beetje hetzelfde. Behalve die van tast en geur is er geen enkele reden om zo’n winkel te verkiezen boven het internet. Toch zou het jammer zijn als de algemene boekwinkel geheel verdween. Tenslotte zijn er genoeg potentiële lezers die zich liever niet door stapels oud riekend papier wurmen. Er zijn genoeg mensen die een recente bestseller willen of wat raad van een vriendelijke winkelbediende en niet een wereldvreemde snuiter.

Mijn grootste probleem met boekwinkels en boeken is dat er zoveel papier wordt verspild. Hoeveel wordt er van tevoren gedrukt en hoeveel moet er uiteindelijk versnipperd worden? Hoeveel zullen achteloze lezers kwijtraken, weggooien, eindeloos blijven opslaan? Hoeveel bomen sneuvelen er uiteindelijk voor niets? Is het dan misschien toch beter alles dat boek is elektronisch te doen? Natuurlijk vloeit een zeker surplus naar de antiquariaten, maar met de hoeveelheid die tegenwoordig wordt gedrukt, zowel qua titels als auteurs, is dat een onhandige oplossing. Tenslotte willen antiquariaten speciale boeken en niet wat er toch al de hele tijd in de winkels ligt.

Ik zou graag een boekenwinkel op maat zien, waar ik alles kan vinden wat ik zoek en nog meer. Een plek waar mensen ontspannen, koffie drinken, zich bedenken of nog meer aanschaffen, alleen maar omdat de bediening ze dat kan aanraden. Combineer het dan met mooie literaire lezingen van mooie auteurs, besprekingen van boeken en hoofdpersonen. Ik zou het prettig vinden dat ik een boek van Blaise Cendrars kan aanschaffen zonder allerlei antiquariaten af te lopen. Als het internet alle informatie van de wereld digitaal wil maken, waarom mag de boekenwinkel dan niet al het digitale weer analoog aanbieden? Voor veel oudere boeken drukt het ook nog eens de prijs aanzienlijk. Bovendien moet het mogelijk zijn om dat bestsellertje van vorige zomer te recyclen voor die van de komende zomer.

Misschien, ja, misschien gaan de mensen dan ook weer meer lezen. Misschien kan de algemene boekenprijs weer eens omlaag omdat er een grotere omzet is. Maar dat laatste zal wel toekomstmuziek zijn.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen