vrijdag 23 augustus 2013

De grote bankroof


De vraag is wie als eerste de hete aardappel in de verkiezingsstrijd gaat gooien. Banken. Dan bedoel ik niet die koeien onder de meubels, maar die constructen van afspraken die vroeger gebouwen waren waar inbrekers zo mooi kluizen konden opblazen. Grappig genoeg komt dat laatste cliché geheel en al uit de Verenigde Staten. Het land waar we de huidige ellende aan te danken hebben. Het doet bijna vermoeden dat één van die bankrovers het lumineuze idee heeft opgepikt om mét een bank in de bankensector in te breken. Je hebt er geen dynamiet voor nodig, het is daardoor een stuk veiliger en geruislozer, maar de klap is tot over de horizon te horen.

Wat is er mis met banken? Vroeger weinig. Ze wilden nog wel eens een huis opeigenen van een eenzame weduwe en haar in de kou zetten, maar in de negentiende eeuw waren veel bankdirecteuren juist grote filantropen. In het Victoriaanse Engeland geloofden ze heilig dat het hun plicht was voor de arme medemens te zorgen. Ze richtten daartoe wees-, armen- en opvangtehuizen op. Geld was niet belangrijker dan de verplichting aan God. In de VS was het toen ook al anders. Je had er de zogenaamde robber barons als John D.Rockefeller en J. P. Morgan. Juist, die laatste komt u met recht bekend voor.

Bij al die banken kon je in principe netjes je geld wegzetten en tegen een rente langzaam zien groeien. Misschien dat door de krach van 1929 het vertrouwen in banken tijdelijk was beschadigd, maar zodra de economie weer aantrok was alles oké. Banken bleven tenslotte doen waar ze voor waren bedoeld: geld bewaren en met voorzichtige investeren de waarde vermeerderen. Ze hadden niet voor niets die enorme kluizen waar bankrovers zo dol op waren.

Pas toen besloten werd dat banken ook met het geleende geld mochten avonturieren ging het fout. Rond die tijd werd ook besloten dat gewaagde financiële pakketjes mochten, zoals die ondoorzichtige hypotheekconstructies. Een spaarbank werd tegelijk ook een zakenbank. Ja, er werden enorme bedragen binnengehaald, maar ook werd toen al het vertrouwen in financiële instituties uitgehold.

Uiteindelijk draait het daar allemaal om: vertrouwen. Economie is weinig anders dan een vorm van psychologie. Eenmaal bedrogen is dat vertrouwen moeilijk terug te krijgen. De oplossing lijkt simpel. Deel banken weer op in zaken en sparen. Pak de grootverdieners zodat iedereen een gevoel van gelijkwaardigheid krijgt. Stel het spaargeld weer onvoorwaardelijk veilig. Verleg de focus van meer naar duurzaam.

Er zijn genoeg mensen die vragen waarom er niets aan wordt gedaan. Er zijn genoeg economen die er stukken over schrijven. Maar er zijn ook even zovele politici en andere beleidsmedewerkers die allerlei excuses aanhalen om het niet te doen. Na zo’n tijd met dezelfde excuses voor slecht gedrag te leven begint het me te dagen. Ook zij zijn afhankelijk van het grote geld voor hun positie. Of dat denken ze in ieder geval. Er is geen enkele reden waarom een bank niet zou worden opgespleten of een goedkopere bestuurder zou worden aangetrokken. Behalve dat veel politici op den duur commissaris bij zo’n bank worden. Kijk maar eens naar Wim Kok of Zalm.

Misschien zijn er zij die oprecht denken dat er niks kan veranderen omdat dit slecht voor de economie zou zijn. Maar als we kijken naar hoe het gaat met de economie lijkt die vooral goed te gaan voor degene die toch al rijk is. Er wordt bezuinigd op alles dat sociaal is, maar er wordt ook bezuinigd op onderzoek naar fraude bij bedrijven. Er wordt uit allerlei hoeken gewaarschuwd tegen een scherpe tweedeling in de maatschappij, maar degene die schreeuwen lijken vooral in het kamp te zitten dat er toch al weinig invloed op heeft. Degene die het al goed gaat verdedigen hun positie maar wat graag.

In een democratie zou er toch een partij moeten zijn die juist dit soort wantoestanden als uitgangspunt van beleid neemt? Tenslotte is het al een tijdje niet meer zo gek om een single-issuepartij op te richten. Kijk maar naar Wilders. Zou die zijn vingers eraan durven branden? Het zou hem veel extra kiezers opleveren, maar hij zit ook aan het infuus van het grote geld. Uit de VS. Is er dan iemand anders die het aandurft?


1 opmerking: